موقعيت جغرافيائي

شهرستان اردكان يكي از پهناورترين شهرستانهاي استان يزد مي‌باشد كه در شمال اين استان و در قلب كوير مركزي ايران در مسير بزرگراه تهران- بندر عباس قرار گرفته است.

اين شهرستان از طرف شمال و شمال غربي به ناحيه كوير جندق و دشت طبس و نائين و از طرف مشرق و جنوب شرقي به كوير مركزي ايران و شهرستان يزد و از طرف جنوب و مغرب به شهرستان ميبد و باتلاق گاوخوني محدود مي‌شود.

مساحت كل شهرستان نزديك به بيست و پنج هزار كيلومتر مربع مي‌باشد كه از اين مقدار 17% كوهستاني و 11% نيمه كوهستاني و 72% جلگه اي است.

شهرستان اردكان داراي سه شهر به نامهاي اردكان، احمدآباد و عقدا و سه بخش به نامهاي مركزي، خرانق و عقدا و پنج دهستان به نامهاي رباطات، محمديه، عقدا، نارستان و زرين مي‌باشد.

جمعيت شهرستان اردكان در حال حاضر بالغ بر 73 هزار نفر است كه در حدود 85% آن شهري و بقيه روستائي مي‌باشند. جمعيت نسبي اردكان در هر كيلومتر مربع 8/2 نفر مي‌باشد.

تعداد آبادي‌هاي اين شهرستان 530 آبادي است كه از اين تعداد 258 آبادي در بخش خرانق و 272 آبادي در بخش عقدا و مركزي قرار دارد.

 

 وضعيت طبيعي و آب و هوا

 اردكان از نظر طبيعي به دو قسمت جداگانه تقسيم مي‌شود:

  الف: ناحيه دشت رسوبي

  ب: ناحيه كوهستاني، اين ناحيه داراي ييلاق‌هاي زياد و آب و هواي نيمه صحرائي با زمستان‌هاي بسيار سرد و تابستانهاي ملايم است.

اردكان از نظر آب و هوا داراي كليه ويژگيهاي آب و هواي مناطق بري مي‌باشد. زمستانهاي اين شهرستان سرد وكم‌باران و تابستان‌هاي گرم و خشك است.

ميزان متوسط بارندگي در حدود 56 ميليمتر است در حالي كه ميزان تبخير به طور متوسط 2270 ميليمتر مي‌باشد و حداكثر بارندگي در فصل‌هاي پائيز و زمستان و به ندرت در بهار مي‌بارد.

 

وجه تسميه

     اردكان از دو كلمه >>ارد<<و >>كان<<تشكيل شده كه >>ارد<<به معني مقدس و >>كان<<يعني معدن مي‌باشد و با اين تركيب واژه اردكان به معناي سرزمين مقدس مي‌شود، اما در جامع مفيدي >>ارد<<را به كسر الف به معني دور معني كرده و >>كان<<به معني معدن آورده است چون اطراف اردكان معادن زياد وجود دارد، در نزد مردم اين منطقه به اردكان معروف گشته است.

 

 تاريخ اردكان

     اردكان در گذشته در محلي كه اكنون زردك ناميده مي‌شود واقع بوده است كه در آن محل هم‌اكنون خرابه‌هاي خانه‌هاي مسكوني و مسجد و بازار و قلعه قديمي باقيمانده است و اين محل بصورت كشتخواني در 10 كيلومتري شمال اين شهر قرار دارد. قديمي‌ترين آثاري كه از آن زمان در اردكان باقي مانده سنگ قبري است متعلق به سال 576 هـ- ق كه به سنگ قبر ملاعارف مشهور است. ولي عمده شهرت اردكان مربوط به قرن هفتم هجري قمري و در جريان مسافرت شخصي بنام شيخ تقي‌الدين دادا محمد معروف به شيخداد به اردكان مي‌باشد.

در وقفـنامه جامع‌الخيرات كه در سال 735 قمري تنظيم شده از اردكان بنام قريه نام برده شده كه داراي قنوات متعدد بوده است. در دوران صفويه اردكان صورت آبادي داشته است و اكثر بناهاي بزرگ و معروف آن مربوط به آن دوره مي‌باشد، چنانچه ابنيه‌هاي نظير مسجد جامع، مدرسه علميه، حمام بازار، مسجد زيرده و چهارسوق بازار بزرگ اردكان و رباط شاه عباسي و حسينيه‌هاي بازارنو و كوشك‌نو همه از آن دوره مي‌باشد كه متاسفانه اكثر آنها در سال 1338 هنگام احداث خيابان تخريب گرديده است. و در اواخر قرن دوازدهم مدرسه علميه جديد و بازار و چهارسوق زيبا و مسجد حاج محمد حسين و حمام طالب به اين مجموعه افزوده شد و آخرين حصاربست شهر تكميل گرديد و در چهار آن ده(10) دروازه بزرگ و كوچك تعبيه شد كه آثار بعضي از آنها هنوز باقي است و در داخل شهر نيز چندين كاروانسرا، ميدان بزرگ و كوچك و چند حمام و تعداد زيادي آب‌انبار احداث شده بود و 15 رشته قنات از داخل شهر عبور مي‌كرد.

 اردكان و انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي

     وجود روحانيت آگاه بويژه آيت‌ا... خاتمي موجب اين گرديد كه اردكان جزء اولين شهرهاي پيوسته به انقلاب اسلامي قلمداد شود و شاعر انقلابي ديارمان حجت‌الاسلام بهجتي(شفق) >>شاعر اولين شعر انقلاب<<لقب گيرد.

مردم متدين اردكان با توجه به فرموده حضرت امام خميني(قدس‌ا...) همگام با ديگر هموطنان با توجه به مباني عقيدتي و مذهبي قوي خود كه حاصل تلاش علما و روحانيت روشن ضمير اين خطه به‌ويژه حضرت آيت‌ا... خاتمي بوده است در جريان جنگ تحميلي به فرموده فرمانده كل قوا لبيك گفته و در جبهه‌هاي نبرد حق عليه باطل فعالانه شركت نموده و گوشه‌اي از دين خويش را به اسلام و ايران ادا كرده‌اند و در نتيجه اين ايثار و فداكاري:

  الف: 420 نفر شهيد

  ب‌: 8 مفقودالاثر

  ج: 91 نفر آزاده

  د: 506 نفر جانباز

               تقديم انقلاب اسلامي نمودند و دو روستاي مزرعه‌نو و عقدا به ترتيب به عنوان دومين و سومين روستاي نمونه استان از بعد ايثار و شركت در جبهه و جنگ شناخته شده‌اند.

 

آثار ديدني و تاريخي شهر اردكان

 گنجينه اردكان:

     اين موزه شامل 5 بخش به نامهاي: 1- مردم شناسي  2- باستان شناسي  3- گياه شناسي  4- جانور شناسي   5-                 

              مي‌باشد كه از سال 1370 در اردكان داير گرديده و يكي از موزه‌هاي جالب و ديدني كشور مي‌باشد.

 

 مسجد زردك:

     اولين مسجدي كه در منطقه اردكان بنا گرديده و بطور كلي از خشت و گل مي‌باشد و به همين سبب آن را گنج گلين ناميده‌اند. اين مسجد در سالهاي اخير توسط ميراث فرهنگي و شهرداري و مركز تربيت معلم شهيد بهشتي اردكان مرمت و بازسازي شده است.

 

 مسجد كچيب:

     اين مسجد از بناهاي قرن هفتم مي‌باشد كه بنا به نوشته جامع مفيدي در سال 711 دو قطعه زيلو بر آن وقف گرديده بوده و تا سال 1085 آنها سالم بوده است. اين مسجد به مرور زمان در زير خاك فرو رفته و امروز قسمت اعظم آن سالم و زير خاك مي‌باشد كه مقدمت خاكبرداي و احياء آن فراهم شده است.

 مسجد زيرده: اين مسجد در محله زيرده اردكان واقع و از بناهاي قرن دهم مي‌باشد، قديمي‌ترين آثار موجود در اين مسجد در چوبي مي‌باشد كه متعلق به سال 989 هـ- ق است، همچنين يك لوحه كاشي در اين مسجد قرار دارد كه متعلق به سال 1017 مي‌باشد.

 

 مسجد جامع:

     از ديگر بناهاي داخل شهر اردكان مسجد بزرگ جامع مي‌باشد، اين مسجد در محله بالاده اردكان در كنار بازار و چهارسوق و حمام بنا گرديده است. مصالح بكار رفته در مسجد بيشتر از خشت و گل مي‌باشد و بزرگترين مسجد شهر اردكان محسوب مي‌گردد.

تاريخ بناي اين مسجد به درستي معلوم نيست ولي قديمي‌ترين زيلوي آن متعلق به سال 1016 مي‌باشد كه در موزه اردكان نگهداري مي‌شود.

     ديگر آثار تاريخي موجود در شهر اردكان عبارت است از: حمام چرخاب، لوح كاشي حمام چرخاب، حمام بازار، حمام حاج ملا حسن، حمام طالب، مسجد و بازار و چهارسوق حاج محمد حسين، حسينيه بازارنو، قسمتهاي باقي مانده از بازار بزرگ شهر، مسجد حاج رجبعلي، مسجد حاج سعيدا در چرخاب، مسجد زين‌الدين، دروازه علي‌بيك و …

 

 بافت قديم:

     بافت قديم اردكان يكي از سالمترين بافتهاي قديم كشور مي‌باشد و از نظر معماري بسيار ارزشمند است و اكثر خانه رجال و بزرگان اردكان در اين بافت قرار دارد كه زيباترين قسمت‌هاي بافت عبارت است از: دربند صدرالفضلا، دربند مجدالعلما، دربند سلطان، دربند حاج ملاتقي، برج منزل سلطان، منزل آيت‌ا… خاتمي، منزل انصاري، منزل صدرالفضلا، منزل شيخ علي مجتهد، منزل تقديري و …

 

آثار تاريخي خرانق:

     قلعه خرانق يكي از آثار ارزشمند تاريخي مي‌باشد مه بنا به بعضي از روايات قدمت آن به سه هزار قبل مي‌رسد. اين، نمونه كامل يك قلعه خشتي قديمي با كوچه‌هاي باريك و پيچ در پيچ است.

بعد از اسلام در وسط قلعه مسجد جامع بنا نموده‌اند و براي اين مسجد منار جنبان بلند و قطوري تعبيه شده است كه در نوع خود در جهان بي‌نظير مي‌باشد. قطر اين منا جنبان بيش از دو متر و ارتفاع آن از سطح پشت‌بام نزديك به 15 متر مي‌باشد و به راحتي با دست مي‌توان آن‌را به حركت در آورد. و تنها بدشانسي اين منار جنبان اين است كه در شهر بزرگي مثل اصفهان قرار نگرفته‌است وگرنه گوي سبقت را بارها و بارها از منار جنبان معروف آن ربوده بود.

 

 مشهدك:

 محل جلوس و مقام حضرت امام رضا(ع) مي‌باشد كه در سال 196 هنگام عبور آن حضرت از اين منطقه در مسير مدينه به مرو، در اين مقام توقف و اقامه نماز فرمود و بعدا در محل آن بنائي احداث گرديد كه اخيرا بازسازي و مرمت گرديده است.

ديگر آثار تاريخي خرانق عبارت است از رباط شاهزاده، رباط ساغند، كاروانسراي رباط پشت‌بادام و رباط اله‌آباد، رباط حوض‌پاي‌سنگ، امامزاده قاسم ساغند و …

 

آثار تاريخي عقدا

     روستاهاي عقدا و هفتادر از بناهاي قبل از اسلام مي‌باشند و داراي آثار تاريخي ارزشمندي مي‌باشند كه مهمترين آنها عبارت است از: برج خواجه نعمت، كاروانسراي رشتي كه اخيرا به شكل بسيار زيبائي بازسازي و مرمت شده است، چهارطاقي، مسجد جامع عقدا، مسجد جامع هفتادر، خانه ميرزارضاي كرماني، حمام نو و …

 

 قلعه خرگوشي:

     اين قلعه يا رباط زيبا در كنار باتلاق گاو خوني در ضلع جنوب غربي اردكان قرار دارد و رباطي بسيار زيبا و با شكوهي مي‌باشد و جلو سردر آن كتيبه بزرگي ((حدود شش متر)) به خط عليرضا عباسي نويسنده مشهور دوره صفوي ديده مي‌شود.

 
37333030 پاسخگويي روابط عمومي شركت مخابرات استان يزد





نظرسنجی
نظر شما در خصوص نحوه واگذاری اینترنت پرسرعت شرکت مخابرات استان یزد چیست؟